Tìm hiểu về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ đầu tư vốn

Đầu tư vốn hiện là kênh gia tăng tài sản thu hút nhiều cá nhân tham gia. Dù vậy, nhà đầu tư cần nắm rõ quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) phát sinh từ hoạt động này để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp các kiến thức cơ bản cũng như hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn.

Bài viết này chỉ hướng dẫn về thuế đối với Thu nhập từ đầu tư vốn, không bao gồm thuế từ việc mua bán, chuyển nhượng tài sản hay các loại tài sản số mới.

Các khoản thu nhập chịu thuế TNCN từ đầu tư vốn

Thu nhập chịu thuế từ đầu tư vốn là khoản thu nhập cá nhân nhận được dưới các hình thức:

• Thu nhập từ lãi cho vay: Tiền lãi phát sinh từ việc cho công ty vay tiền theo hợp đồng vay hoặc thỏa thuận vay (trừ lãi tiền gửi tại ngân hàng, tổ chức tín dụng được miễn thuế).
• Thu nhập từ lợi nhuận từ vốn góp: Phần giá trị tăng thêm khi cá nhân rút vốn hoặc khi doanh nghiệp tái cấu trúc (chia tách, sáp nhập, hợp nhất, giải thể).
• Thu nhập từ lãi từ giấy tờ có giá: Thu nhập lãi thu được từ trái phiếu, tín phiếu và các giấy tờ có giá khác do các công ty phát hành.
• Thu nhập từ các hình thức góp vốn khác: Bao gồm các trường hợp góp vốn đầu tư bằng hiện vật, quyền sử dụng đất, sở hữu trí tuệ hoặc các giá trị phi vật thể khác.
• Thu nhập từ lợi tức ghi tăng vốn: Các khoản lợi nhuận được giữ lại để tái đầu tư vào vốn điều lệ.

Cách tính thuế TNCN từ đầu tư vốn

Cách xác định và công thức tính thuế TNCN từ đầu tư vốn có sự khác biệt rõ rệt giữa hai đối tượng: cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú. Chi tiết như sau:

Đối với cá nhân không cư trú

Số thuế TNCN phải nộp = Tổng thu nhập tính thuế nhận được từ việc đầu tư vốn vào tổ chức, cá nhân tại Việt Nam x Thuế suất 5%

Đối với cá nhân cư trú

Số thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất 5%

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế: Là khoản thu nhập chịu thuế mà cá nhân nhận được từ các hoạt động đầu tư vốn nêu trên.
• Thuế suất: Áp dụng theo Biểu thuế toàn phần với mức thuế suất là 5%.
• Thời điểm xác định TNCN từ đầu tư vốn: Là thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế.

Ai có trách nhiệm kê khai thuế TNCN từ đầu tư vốn?

Theo quy định hiện hành, đối tượng có trách nhiệm kê khai thuế được xác định dựa trên nguồn thu nhập. Cụ thể gồm 2 nhóm chính:

1. Cá nhân trực tiếp kê khai thuế

Bạn có trách nhiệm tự thực hiện các thủ tục thuế khi thu nhập không được một tổ chức tại Việt Nam khấu trừ tại nguồn.

• Đối tượng:
  • Nhận lãi từ việc cho cá nhân khác vay tiền.
  • Nhận thu nhập đầu tư từ nước ngoài (lãi đầu tư, cổ tức quốc tế).

Lưu ý cổ tức bằng cổ phiếu/ghi tăng vốn: Bạn chưa cần khai thuế ngay khi nhận, nhưng bắt buộc tự khai và nộp thuế khi chuyển nhượng hoặc rút vốn.

• Trách nhiệm: Tự lập hồ sơ theo mẫu 04/ĐTV-TNCN và nộp trong vòng 10 ngày kể từ ngày phát sinh thu nhập.

2. Doanh nghiệp khai và nộp thuế thay

• Đối tượng: Người nhận cổ tức từ công ty cổ phần, lãi trái phiếu hoặc lãi từ việc cho các tổ chức, doanh nghiệp… vay vốn.
• Cơ chế: Doanh nghiệp tự động khấu trừ thuế TNCN với thuế suất 5% trên tổng thu nhập trước khi chi trả cho bạn.
• Trách nhiệm: Doanh nghiệp kê khai (theo mẫu 06/TNCN) và trực tiếp nộp thuế vào ngân sách Nhà nước.
• Hành động của nhà đầu tư: Không cần tự khai thuế. Bạn nên yêu cầu và lưu giữ chứng từ khấu trừ thuế điện tử để đối soát dữ liệu.

Thời hạn kê khai thuế TNCN từ đầu tư vốn

Theo Luật Quản lý thuế hiện hành, thời hạn kê khai và nộp thuế đối với thu nhập từ đầu tư vốn được quy định 2 hình thức chính:

1. Cá nhân trực tiếp kê khai thuế (Theo từng lần phát sinh)

Áp dụng khi bạn nhận lãi cho vay từ cá nhân hoặc thu nhập đầu tư từ nước ngoài chưa được khấu trừ thuế tại nguồn.

Thời hạn kê khai và nộp thuế: Chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.

Ví dụ: Ngày 15/05/2026, chị B nhận 20 triệu đồng cổ tức từ cổ phiếu Mỹ.

• Số thuế phải nộp: 20.000.000 x 5% = 1.000.000 VNĐ.
• Thời hạn thực hiện: Ngày 25/05/2026, chị B phải hoàn tất kê khai và nộp thuế.

Lưu ý: Loại thuế này không có mức miễn thuế hay giảm trừ. Mọi khoản thu nhập đều phải nộp thuế đúng hạn để tránh bị phạt chậm nộp.

2. Doanh nghiệp kê khai và nộp thuế thay (Khai thay)

Khi bạn đầu tư vào các tổ chức tại Việt Nam, đơn vị chi trả sẽ tự động khấu trừ 5% thuế và kê khai thay bạn. Thời hạn khai thuế cho doanh nghiệp được tính như sau:

• Theo tháng: Chậm nhất ngày 20 của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ thuế.
• Theo quý: Chậm nhất ngày cuối cùng của tháng đầu của quý tiếp theo quý phát sinh nghĩa vụ thuế.

Ví dụ (trường hợp khai thuế theo tháng): Ngày 05/06/2026, Công ty X trả cổ tức 10 triệu đồng cho ông C.

• Số thuế khấu trừ: Công ty X tự động khấu trừ tại nguồn 5% thuế (10.000.000 x 5% = 500.000 VNĐ). Ông C nhận về số tiền thuần là 9.500.000 VNĐ.
• Thời hạn thực hiện:
  • Đối với ông C: Không cần tự kê khai thuế.
  • Đối với Công ty X: Chậm nhất là ngày 20/07/2026 (ngày 20 của tháng tiếp theo).

Lưu ý: Nhà đầu tư nên chủ động kiểm tra trạng thái nộp thuế trên ứng dụng eTax Mobile để đảm bảo quyền lợi.

Nộp tờ khai thuế TNCN từ đầu tư vốn ở đâu?

Địa điểm nộp hồ sơ được xác định dựa trên đối tượng thực hiện kê khai:

• Doanh nghiệp khai thay: Hồ sơ nộp tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp đó (nhà đầu tư không cần thực hiện).
• Cá nhân tự kê khai: Nộp tại Chi cục Thuế nơi cư trú (đăng ký thường trú hoặc tạm trú).

Lưu ý: Bạn có thể nộp qua eTax Mobile, hệ thống sẽ tự động xác định cơ quan thuế quản lý dựa trên Mã số thuế của bạn. Đây là phương thức giúp nhà đầu tư tiết kiệm thời gian và đảm bảo tính chính xác cao nhất.

Xem thêm: Hướng dẫn nộp thuế điện tử mới nhất để thực hiện kê khai nhanh chóng.

Hồ sơ khai thuế TNCN từ đầu tư vốn

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ theo Thông tư 80/2021/TT-BTC giúp bạn hoàn tất thủ tục nhanh chóng, đúng quy định và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý.

1. Đối với cá nhân tự kê khai

Hồ sơ áp dụng cho thu nhập từ nước ngoài hoặc lãi cho vay giữa các cá nhân gồm:

• Tờ khai mẫu 04/ĐTV-TNCN: Mẫu tờ khai dành riêng cho đầu tư vốn. (Trên eTax Mobile, bạn hãy chọn đúng mã hiệu này để nhập dữ liệu).
• Hồ sơ chứng minh thu nhập: Bản sao các giấy tờ như Hợp đồng cho vay (đối với lãi vay) hoặc Thông báo chi trả cổ tức (đối với cổ phiếu quốc tế).
• Chứng từ xác nhận số tiền: Sao kê ngân hàng, phiếu thu hoặc văn bản xác nhận số tiền thực nhận trong kỳ.

2. Đối với doanh nghiệp khai thay (nộp thay)

Trong trường hợp này, doanh nghiệp chịu trách nhiệm thực hiện toàn bộ thủ tục kê khai và nộp tiền thuế vào ngân sách. Tuy nhiên, cá nhân cần yêu cầu và lưu giữ:

• Chứng từ khấu trừ thuế TNCN: Doanh nghiệp cấp sau khi trừ tiền thuế. Đây là bằng chứng pháp lý để bạn đối soát trên hệ thống thuế điện tử (eTax Mobile) và chứng minh đã hoàn thành nghĩa vụ thuế với cơ quan chức năng.

Có phải quyết toán thuế TNCN từ đầu tư vốn

Cá nhân không cần quyết toán thuế năm đối với thu nhập từ đầu tư vốn. Nghĩa vụ thuế được kết thúc ngay khi phát sinh thu nhập vì những lý do sau:

• Thuế suất cố định (5%): Đây là loại thuế đóng một lần là hoàn thành nghĩa vụ (Final Tax), không thay đổi theo mức thu nhập.
• Kê khai theo từng lần: Thuế được tính và nộp ngay tại thời điểm doanh nghiệp khấu trừ tại nguồn hoặc cá nhân tự kê khai trong vòng 10 ngày sau khi nhận thu nhập.
• Không tính cộng dồn: Thu nhập này được quản lý riêng, không cộng chung với tiền lương, tiền công để tính thuế theo biểu thuế lũy tiến cuối năm.

Bài viết trên đã chia sẻ cho bạn về thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn và những quy định liên quan. Việc hiểu rõ trách nhiệm kê khai và thời hạn nộp thuế giúp cá nhân, doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định pháp luật. Điều này cũng hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý và khoản phạt hành chính không đáng có.

Có thể bạn chưa biết: Quy định thuế có thể thay đổi theo thời điểm. Bạn nên kiểm tra lại văn bản mới nhất từ Luật Thuế thu nhập cá nhân hoặc tham vấn chuyên gia trước khi thực hiện.

Câu hỏi thường gặp